Saul (2006)

De musical Saul is een van de musicals die het duo Gerard van Midden (teksten) en Gerard van Amstel (muziek) gemaakt heeft. Eerder voerde de inmiddels beproefde musicalgroep al Jakob en Jozef uit, werkstukken van dezelfde auteurs. Ze blinken uit door frisheid en goede uitleg van de bijbelverhalen. Dat geldt zeker ook voor de musical Saul.

De bijbelschrijvers hebben de prachtige verhalen over Saul en David geschreven in de tijd van de Babylonische ballingschap. De profetische vraag was daarbij: “Hoe is het toch gekomen, wat hebben wij gedaan, dat het met ons volk zo bergafwaarts is gegaan?” De verhalen over de koningen geven antwoord op die vraag. Daarom begint de musical over Saul in de tijd van de ballingschap. Een kind vraagt aan zijn moeder: “Waar is het misgegaan?” Het antwoord luidt kort: Daar waar we zelf een koning wilden en God geen koning meer lieten zijn. Maar God buigt wat mensen verkeerd deden op Zijn onnavolgbare wijze om. Daar komt Saul. Hij had niet om het koningschap gevraagd. Hij werd er eenvoudig bijgesleept. En hij doet het geweldig. Als een ware Messias (gezalfde betekent dat) bevrijdt hij de inwoners van Jabes die in de benauwdheid gekomen waren. Jabes is een klein geïsoleerd stadje en de vijandige koning Nachas (slang betekent die naam) valt dit onmachtige stadje aan. In een prachtige scène zien we deze koning Slang zijn plannen smeden. Maar Saul weet het volk tot een eenheid te maken door het te leren wat solidariteit is. Hij is voor een tijd een vorst die er weet van heeft bij de gratie Gods te regeren. Wanneer dat besef bij Saul gaat ontbreken, glijdt het koningschap uit zijn handen en wordt de herdersjongen David tot koning gezalfd. Onontkoombaar zie je Saul naar de afgrond lopen. Het keukenpersoneel ziet bezorgd hoe het met Saul is:
De koning gooit met potten door de zaal.
Hij vliegt in de gordijnen,
Loopt te drenzen en te dreinen,
Volgens mij is Saul niet helemaal normaal.

Maar wat het verhaal zo prachtig maakt is dat je ziet hoe David als de gezalfde des Heren, beschermend om zijn vijand Saul blijft heenlopen. Wanneer Saul ontstemd is weet de kleine David met zijn harpspel, een verwijzing naar de psalmen, die als snarenspel om je heen zijn, de goede toon weer te vinden. De kleine David zingt bijvoorbeeld:
De Heer is mijn herder,
Ik kom niet tekort.
´k Heb vertrouwen in mijn leven
En ik zie wel hoe het wordt.
Ik kom tot rust aan stille beekjes
En ik lig languit in ´t gras.
Hij geeft me troost als ik moet huilen
En Hij houdt me in de pas.
Ik ben niet bang voor wat gaat komen.

Wanneer hij de kans krijgt om zich te ontdoen van de bedreiging die Saul voor hem vormt, weigert David die kans te grijpen. Je kunt niet je handen uitsteken naar de gezalfde des Heren. Daarmee wordt iets van het Messiasschap van David zichtbaar. Zelfs een figuur als Saul, die zichzelf onmogelijk maakt, blijft omringd door de liefde van God. Die wordt zichtbaar in het handelen van David. Het prachtige slot van dit verhaal. Het treurlied van David om Saul en Jonathan. “Hoe zijn de helden gevallen?” Het is ontroerend dat we later zien hoe de inwoners van Jabes met gevaar voor eigen leven het lichaam van Saul ophalen om hem een eervolle begrafenis te geven. De musical eindigt met de boodschap van David:
Zuig de woorden in je op,
Neem de klanken in je mee,
Want dit heldenlied mag nooit verloren gaan.
Leer de kinderen dit lied
Op de puinhoop van ´t verdriet
Bouwen wij Jeruzalem, een nieuw bestaan.

Ben Helmers